Khối lượng giao dịch trái phiếu chính phủ Nhật Bản (JGB) hôm nay tăng vọt, giá giảm mạnh. Lý do: thị trường đang đặt cược vào một đợt tăng lãi suất khác từ Ngân hàng Trung ương Nhật Bản (BOJ).
Đây không phải là một biến động nhỏ lẻ. Nó là một tín hiệu.
***
Bối cảnh: Nhật Bản đã là một ngoại lệ trong suốt một thập kỷ. Lãi suất âm. Kiểm soát đường cong lợi suất (YCC). Một trong những chính sách tiền tệ nới lỏng nhất thế giới. Điều này biến đồng Yên thành đồng tiền tài trợ (funding currency) chính cho carry trade toàn cầu. Vay Yên lãi suất thấp, đầu tư vào tài sản có lợi suất cao hơn ở nước ngoài.
BOJ đã thoát khỏi lãi suất âm vào tháng 3 năm 2024. Đó là lần tăng lãi suất đầu tiên sau 17 năm. Họ cũng bỏ YCC. Nhưng thị trường vẫn còn nghi ngờ về việc liệu họ có dám tiếp tục hay không. Nợ chính phủ Nhật Bản ở mức trên 250% GDP. Chi phí trả lãi tăng là một gánh nặng chính trị.
Câu chuyện bây giờ đã khác. Lạm phát lõi (CPI) đã ở trên mức mục tiêu 2% từ năm 2022. Đồng Yên yếu đã đẩy chi phí nhập khẩu lên cao. Tăng lương từ các cuộc đàm phán “Shunto” (đàm phán lương mùa xuân) đã đạt mức cao nhất trong 30 năm là hơn 5% vào năm 2024. Vòng xoáy “lương-giá” đang hình thành.
***
Phân tích kỹ thuật về dòng lệnh: Đợt bán tháo JGB này không phải là một cú sốc tạm thời. Nó là sự định giá lại có cấu trúc.
Các nhà giao dịch không chỉ đặt cược vào một lần tăng lãi suất. Họ đang định giá một chu kỳ thắt chặt. Lợi suất trái phiếu kỳ hạn 10 năm tăng lên phản ánh kỳ vọng rằng lãi suất chính sách sẽ trở lại mức trung tính (ước tính khoảng 1%) nhanh hơn dự kiến.
Điểm mấu chốt: BOJ đang chuyển từ “kẻ cung cấp thanh khoản” thành “kẻ hút thanh khoản” cho thị trường toàn cầu. Họ đang giảm mua trái phiếu chính phủ. Nếu chính phủ tiếp tục phát hành nợ nhiều trong khi BOJ mua ít hơn, cung-cầu sẽ thay đổi. Điều này gây áp lực tăng lợi suất có tính cấu trúc, không chỉ là tâm lý nhất thời.
Sự thay đổi này có một hậu quả lớn: carry trade. Carry trade bằng đồng Yên là một trong những giao dịch phổ biến nhất trên thị trường tài chính toàn cầu. Nếu BOJ tăng lãi suất, chi phí vay Yên tăng lên. Lợi nhuận từ carry trade bị thu hẹp. Hàng loạt vị thế có thể phải đóng lại. Điều này đã từng xảy ra. Vào tháng 8 năm 2024, một đợt thanh lý carry trade nhỏ đã khiến thị trường chứng khoán Nhật Bản giảm hơn 12% trong một ngày.
***
Góc nhìn ngược chiều: Hầu hết mọi người đều nói về việc BOJ tăng lãi suất như một rủi ro vĩ mô. Nhưng họ bỏ lỡ điểm mù quan trọng: BOJ không đơn độc.
Nếu Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) ngừng cắt giảm lãi suất hoặc thậm chí tăng lãi suất trở lại, thì đây sẽ là một cú sốc thắt chặt kép. Lãi suất Nhật Bản tăng + Lãi suất Mỹ vẫn cao = Thanh khoản toàn cầu bị siết chặt gấp đôi. Đồng Yên mạnh lên, đồng Đô la yếu đi. Các thị trường mới nổi phụ thuộc vào vốn ngoại sẽ chịu áp lực lớn nhất.
Một điểm mù khác là tác động đến các tổ chức tài chính Nhật Bản. Các ngân hàng và công ty bảo hiểm Nhật Bản nắm giữ một lượng lớn JGB. Khi giá trái phiếu giảm, giá trị tài sản của họ giảm theo. Điều này có thể làm suy yếu bảng cân đối kế toán của họ, ảnh hưởng đến khả năng cho vay. Đây là một kênh truyền dẫn mà thị trường thường đánh giá thấp.
***
Kết luận: Đây không phải là lúc để mua dip. Đây là lúc để kiểm tra lại các giả định của bạn về thanh khoản toàn cầu.
Hãy tự hỏi: Nếu lợi suất JGB kỳ hạn 10 năm vượt qua 2%, bạn có sẵn sàng cho một đợt giảm giá tài sản rủi ro trên diện rộng không? Câu trả lời nằm ở dòng tiền. Hãy theo dõi nó.