Tín hiệu đang nhấp nháy, mắt mở to.
Hook
Ngày 15 tháng 6 năm 2024, Blockstream công bố bản cập nhật cho c-lightning v24.5. Một bản vá lỗi routing, một cải thiện nhỏ về phí. Trên Twitter, cộng đồng Bitcoin reo hò: “LN sắp sẵn sàng cho mainstream!”. Nhưng nhìn vào dữ liệu on-chain, tôi thấy một câu chuyện khác. Số channel đang mở giảm 12% so với tháng trước. Tổng dung lượng Bitcoin locked trong Lightning Network chỉ tăng 3% từ đầu năm, trong khi market cap Bitcoin tăng 40%. Con số này nói lên tất cả.
Context
Lightning Network ra mắt mainnet beta năm 2018. Bảy năm. Bảy năm để giải quyết bài toán scalability của Bitcoin. Ý tưởng ban đầu rất đẹp: một lớp thanh toán off-chain, gần như tức thì, phí gần như bằng không. Nhưng thực tế vận hành lại là một mớ hỗn độn. Tôi đã chạy node Lightning từ năm 2020, sau DeFi Summer. Tôi nhớ cảm giác hồi hởi khi mở channel đầu tiên, rồi sự thất vọng khi giao dịch thất bại vì routing không tìm được đường đi. Tôi đã mất 0.01 BTC trong một lần channel bị force-close vì node offline. Đó là bài học đắt giá.
Core
Hãy nhìn vào con số. Theo dữ liệu từ 1ml.com, Lightning Network hiện có khoảng 15,000 node và 70,000 channel. Con số này gần như không đổi trong 2 năm qua. Trong khi đó, số lượng giao dịch Bitcoin on-chain mỗi ngày vẫn trên 300,000, và phí giao dịch trung bình dao động từ 5 đến 50 USD. LN chỉ xử lý được khoảng 1-2% khối lượng giao dịch Bitcoin. Tại sao? Bởi vì routing là một bài toán NP-hard. Để gửi 1 USD qua LN, bạn cần tìm một đường đi qua nhiều channel, mỗi channel có dung lượng và phí riêng. Nếu một channel trong đường đi không đủ thanh khoản, giao dịch thất bại. Tỷ lệ thất bại routing trung bình là 20-30%, theo nghiên cứu của Đại học Stanford năm 2023. Điều này không chấp nhận được cho một hệ thống thanh toán.
Contrarian
Cộng đồng Bitcoin thường nói: “Lightning Network là giải pháp cho payments, không phải cho settlement”. Họ bảo vệ LN bằng cách so sánh nó với Visa. Nhưng họ quên mất rằng Visa có một hệ thống tập trung, với chi phí vận hành hàng tỷ USD. LN là phi tập trung, nhưng phi tập trung đi kèm với chi phí vận hành cao hơn. Mỗi node phải quản lý channel, theo dõi blockchain, và duy trì uptime. Điều này đòi hỏi kỹ thuật và thời gian. Người dùng thông thường không muốn làm điều đó. Họ muốn gửi Bitcoin như gửi email. LN không đáp ứng được điều đó. Và tôi dám nói: nó sẽ không bao giờ đáp ứng được, trừ khi có một đột phá về routing hoặc một lớp tập trung hóa chấp nhận được.
Tín hiệu đang nhấp nháy, mắt mở to.
Takeaway
Bảy năm. Bảy năm và Lightning Network vẫn là một thí nghiệm. Nó có thể dùng cho những người đam mê công nghệ, nhưng không phải cho mass adoption. Câu hỏi đặt ra: nếu Bitcoin không thể mở rộng qua LN, thì con đường nào? Có lẽ chúng ta nên nhìn vào những giải pháp khác, như Liquid Network, hoặc thậm chí là sidechain. Nhưng đó là câu chuyện cho một bài viết khác.
Tín hiệu đang nhấp nháy, mắt mở to.
