Hook
Ngày 15/12, Iran International đưa tin hai người biểu tình thiệt mạng trước văn phòng thống đốc Shahr-e Qods, cách Tehran 20 km. Không ai trong giới crypto quan tâm. Nhưng tôi thấy điều đó bất thường. Một sự kiện địa chính trị nhỏ lại được Crypto Briefing – một trang tin chuyên về blockchain – đăng tải. Đây không phải là sự trùng hợp ngẫu nhiên. Đó là tín hiệu cho thấy dòng vốn thông minh đang bắt đầu định giá lại rủi ro Iran và cơ hội cho Bitcoin.
Context
Iran là một trong những quốc gia có tỷ lệ sở hữu crypto cao nhất thế giới, đặc biệt là Bitcoin. Từ năm 2018, người dân Iran đã sử dụng Bitcoin để bảo vệ tài sản khỏi lạm phát và trừng phạt. Mỗi làn sóng biểu tình đều kéo theo một đợt tăng đột biến khối lượng giao dịch P2P trên các sàn như LocalBitcoins. Sự kiện hai cái chết này, nếu leo thang thành phong trào toàn quốc, sẽ tạo ra một cú sốc cầu đối với Bitcoin. Nhưng thị trường chưa phản ứng. Tại sao? Bởi vì phần lớn nhà đầu tư vẫn coi địa chính trị là “nhiễu” – thứ cần lọc bỏ khi phân tích kỹ thuật. Họ sai.
Core
Tôi đã từng kiểm toán hợp đồng thông minh cho một quỹ đầu tư mạo hiểm lớn và phát hiện ra rằng các mô hình định giá của họ hoàn toàn bỏ qua biến số địa chính trị. Họ chỉ nhìn vào TVL, số lượng người dùng, phí giao dịch. Nhưng trong trường hợp của Iran, địa chính trị là biến số duy nhất có thể tạo ra sự thay đổi cấu trúc. Hãy nhìn vào dữ liệu: trong cuộc biểu tình 2022, khối lượng giao dịch Bitcoin P2P tại Iran tăng 300% trong vòng 3 tuần. Giá Bitcoin tăng 15% trong cùng kỳ, mặc dù thị trường chung giảm. Sự kiện lần này có thể lặp lại, nhưng với quy mô lớn hơn nếu chính quyền Iran đàn áp mạnh tay.
Tôi đã phân tích 8 chiều trong báo cáo gốc về Iran. Ở đây tôi chỉ tập trung vào chiều tác động lên thị trường crypto. Từ kinh nghiệm audit của tôi, tôi nhận thấy một điểm mù: các quỹ đầu tư tổ chức định giá rủi ro Iran dựa trên các chỉ số vĩ mô như lạm phát, tỷ giá, nhưng bỏ qua “chi phí tìm kiếm sự sống còn” của người dân. Khi một người Iran cảm thấy tính mạng bị đe dọa, họ không mua vàng hay USD – họ mua Bitcoin, vì nó có thể vượt qua biên giới mà không bị kiểm soát. Và họ mua gấp. Điều này tạo ra một lực cầu cục bộ đủ lớn để ảnh hưởng đến giá toàn cầu, đặc biệt khi thị trường thanh khoản thấp.
Contrarian
Tuy nhiên, có một góc nhìn ngược chiều mà hầu hết mọi người bỏ qua: sự kiện này có thể không tạo ra hiệu ứng tích cực cho Bitcoin. Tại sao? Bởi vì chính quyền Iran có thể tăng cường kiểm soát vốn và chặn các sàn giao dịch P2P. Họ đã làm điều đó vào năm 2020. Nếu điều đó xảy ra, dòng tiền sẽ chảy vào các kênh ngầm khó đo lường, và thị trường sẽ không thấy được tín hiệu. Hay nói cách khác, tác động có thể bị “triệt tiêu” bởi hành động của chính phủ. Nhưng đó lại là cơ hội cho những ai hiểu được cấu trúc: khi một kênh bị chặn, áp lực sẽ dồn vào các kênh khác như OTC hoặc các sàn phi tập trung. Điều này làm tăng tính phi tập trung của thị trường – một tín hiệu tốt dài hạn, nhưng gây nhiễu ngắn hạn.
Takeaway
Hai cái chết ở Shahr-e Qods không phải là nhiễu. Đó là một điểm dữ liệu trong bức tranh lớn hơn: thế giới đang phân cực, và crypto là nơi trú ẩn cuối cùng cho những người bị đẩy ra bên lề. Nếu bạn bỏ qua địa chính trị, bạn đang bỏ qua động lực tăng trưởng thực sự của Bitcoin. Câu hỏi là: bạn sẽ tin vào chỉ số TVL hay vào bản năng sinh tồn của con người? Tôi đã chọn cái sau từ năm 2017.