Ngân hàng Anh vừa công bố thí nghiệm cho phép stablecoin và digital pound cùng thanh toán một lô hàng xuất nhập khẩu. Nhưng có một chi tiết mà hầu hết báo cáo bỏ qua: thí nghiệm này không dùng một đồng tiền thật nào. Cả stablecoin lẫn digital pound đều là mã giả lập trong môi trường phòng thí nghiệm. Đây là một bước tiến về mặt chính sách, nhưng về mặt kỹ thuật, nó giống như một bản hợp đồng không có chữ ký.
Hãy quay lại bối cảnh. Từ năm 2023, các ngân hàng trung ương trên thế giới đối mặt với một bài toán khó: làm sao để CBDC (Central Bank Digital Currency) và stablecoin tư nhân cùng tồn tại? Giới quản lý vốn xem chúng như đối thủ. Nhưng thực tế thị trường cho thấy, stablecoin đã chiếm lĩnh mảng thanh toán xuyên biên giới. Ngân hàng Anh chọn cách thử nghiệm một kịch bản "cùng thắng": nhà xuất khẩu dùng stablecoin, nhà nhập khẩu dùng digital pound, và cả hai được thanh toán trong cùng một quy trình. Polygon Labs, với Open Money Stack, đóng vai trò cung cấp hạ tầng hợp đồng thông minh. NOBO Finance xử lý bức tranh tín dụng doanh nghiệp vừa và nhỏ, còn Dun & Bradstreet cung cấp dữ liệu. Nhìn qua thì đây là một liên minh hoàn hảo.
Nhưng tôi đã từng phát hiện lỗ hổng trong whitepaper ICO năm 2017. Tôi nhận ra rằng, một thí nghiệm không dùng tiền thật thì cũng giống như một bản hợp đồng không có chữ ký. Dựa trên kinh nghiệm audit của tôi, khi một hệ thống không trải qua môi trường sản phẩm thực, mọi giả định về bảo mật đều là vô giá trị. Thí nghiệm này không tiết lộ cơ chế đồng thuận, mô hình quyền hạn, hay cách quản lý khóa riêng tư. Nó cũng không đề cập đến việc code đã được audit hay chưa. Đây là một hộp đen kỹ thuật, và chúng ta chỉ thấy kết quả đầu ra, không thấy quy trình bên trong. Điều này gợi nhớ lại cơn sốt NFT năm 2021, khi mọi người nhìn vào giá trị giao dịch mà quên rằng 70% là wash trading. NFT năm 2021 chỉ là lớp sơn bóng trên nền gỗ mục, và thí nghiệm này, nếu không có dữ liệu thực, cũng có nguy cơ tương tự.
Góc nhìn trái chiều mà tôi muốn đưa ra là: thị trường đang FOMO vì chữ "Ngân hàng Anh" và "Polygon Labs" trong cùng một câu, nhưng bỏ qua thực tế rằng đây chỉ là một thí nghiệm mô phỏng. Nó không cam kết phát hành digital pound, không phải là sự chứng thực cho Polygon, và cũng không phải là giấy phép cho stablecoin tư nhân hoạt động tại Anh. Tôi đã chứng kiến quá nhiều lần thị trường đẩy giá dựa trên những tin tức kiểu này. Năm 2021, khi tôi phân tích sâu về NFT, tôi phát hiện ra rằng wash trading đã thổi phồng khối lượng giao dịch lên gấp 3 lần. Còn ở đây, chúng ta có một thí nghiệm với 4 bên tham gia, nhưng không có một đồng đô la thực nào di chuyển. Đây là bài toán về niềm tin, không phải về công nghệ. Và niềm tin thì có thể bị phá vỡ bất cứ lúc nào, nếu kết quả đánh giá cuối năm của Ngân hàng Anh và Bộ Tài chính không như kỳ vọng.
Điều cần theo dõi tiếp theo là kết quả đánh giá chung vào cuối năm 2024. Nếu thí nghiệm được công nhận là khả thi, thì nó sẽ mở đường cho một giai đoạn thử nghiệm thực tế với tiền thật. Nhưng nếu nó chỉ dừng lại ở mức báo cáo, thì tất cả những gì chúng ta có là một bài PR đẹp. Hãy nhớ rằng, trong lịch sử tiền điện tử, không ít dự án từng khoe quan hệ với chính phủ, nhưng cuối cùng không đi đến đâu. Tôi đã từng bình tĩnh ứng phó với crash năm 2022 bằng cách bám vào dữ liệu cơ bản. Và dữ liệu cơ bản ở đây là: thí nghiệm này không có người dùng thực, không có doanh thu, không có TVL. Polygon Labs tham gia vì chiến lược dài hạn, nhưng điều đó không có nghĩa là POL token sẽ tăng giá ngay lập tức. Còn quá sớm để ăn mừng.