Sự phân quyền bắt đầu từ một câu hỏi: Liệu một chiếc chip đào Bitcoin 3nm do Jack Dorsey sản xuất có thể thách thức đế chế của Bitmain? Câu trả lời, hóa ra, lại nằm trong một khoản phí hủy hợp đồng 41,9 triệu USD — một con số vừa đủ để mua một bài học về sự khắc nghiệt của thị trường phần cứng.
Context
Block, công ty mẹ của Square và Cash App, từng công bố dự án Proto vào năm 2023: tự thiết kế chip đào Bitcoin 3nm tiên tiến nhất. Đối tác đầu tiên và duy nhất là Core Scientific, một trong những công ty đào Bitcoin lớn nhất nước Mỹ. Năm 2024, họ hào hứng tiết lộ chip sản xuất hàng loạt với tổng công suất 15 Exahash. Nhưng đến tháng 2 năm 2025, Core Scientific bất ngờ tuyên bố chấm dứt thỏa thuận, chịu khoản phí 41,9 triệu USD và chuyển hướng chiến lược: cho AMD thuê cơ sở hạ tầng đào Bitcoin để làm AI. Khoản đầu tư 140 tỷ USD trong 15 năm từ AMD đã thay thế giấc mơ chip của Block.
Core
Để hiểu sự thật đằng sau những con số, tôi phải nhìn vào chi tiết kỹ thuật. Block tuyên bố chip 3nm, nhưng không công bố thông số năng suất (J/TH) — chỉ số quyết định lợi nhuận của miner. Dựa trên kinh nghiệm phân tích của tôi, một miner thông minh sẽ không hủy hợp đồng nếu chip đó thực sự mang lại lợi nhuận vượt trội so với đối thủ như Bitmain Antminer S21 hay MicroBT Whatsminer M60. Core Scientific đã tính toán và thấy rằng đầu tư vào AI mang lại ROI cao hơn. Họ không chỉ từ bỏ chip Block, mà còn từ bỏ cả ngành đào Bitcoin như một mảng kinh doanh cốt lõi. Đó là một tín hiệu cấu trúc: nguồn lực (điện, đất đai, vốn) đang chảy từ mạng lưới Bitcoin sang các trung tâm dữ liệu AI.
Từ góc nhìn kinh tế, Block đã đặt cược sai. Họ chi hàng trăm triệu USD vào R&D chip, nhưng mất khách hàng duy nhất. Core Scientific, ngược lại, đã biến các nhà kho đào Bitcoin thành tài sản AI. Họ ký hợp đồng 15 năm với AMD, trị giá tiềm năng 140 tỷ USD — một con số khiến bất kỳ miner thuần túy nào cũng phải mơ ước. Sự chuyển hướng này cho thấy rằng trong cuộc cạnh tranh giành tài nguyên, Bitcoin đang thua.
Contrarian
Nhiều người cho rằng Core Scientific đã phản bội tinh thần Bitcoin. Họ đào Bitcoin, giờ lại phục vụ AI — một hệ thống tập trung hóa. Nhưng thực tế, đó là quyết định kinh doanh hợp lý. Block không phải nạn nhân, mà là kẻ thách thức thất bại. Cũng giống như câu chuyện về phân mảnh thanh khoản trong DeFi — vốn là narrative do VC tạo ra để bán sản phẩm mới — thì ở đây, narrative về chip 3nm của Block chỉ là một câu chuyện marketing. Giới đầu tư đã ngầm định giá trị chip Block là âm khi Core Scientific sẵn sàng trả 41,9 triệu USD để thoát khỏi nó.
Từ bỏ lợi nhuận là bước đầu để hiểu DeFi, nhưng trong thế giới phần cứng, từ bỏ hợp đồng 41,9 triệu USD là bước đầu để hiểu sự thật về hiệu quả. Block đã không thể cạnh tranh với Bitmain và MicroBT, những gã khổng lồ có lợi thế về quy mô và kinh nghiệm. Jack Dorsey, dù có tầm nhìn về phi tập trung, đã thất bại trong việc biến nó thành sản phẩm thực tế.
Takeaway
Mã nguồn mở không có rào cản, chỉ có trách nhiệm. Block có trách nhiệm với cổ đông của mình, nhưng thị trường đã phán quyết: đào Bitcoin không còn là cuộc chơi của những kẻ mơ mộng. Sự dịch chuyển từ hash rate sang AI compute là tín hiệu cho thấy phi tập trung không chỉ là công nghệ, mà còn là sự phân bổ nguồn lực hợp lý. Và câu hỏi cuối cùng: Liệu Bitcoin có còn giữ được sức hấp dẫn về mặt kinh tế trước làn sóng AI, khi mà ngay cả những miner trung thành nhất cũng đang rời bỏ nó để chạy theo đồng đô la AI?